STRONA GŁÓWNA
Lekcja metodą projektu
Terminy demograficzne
Ludność
Czynniki kształtujące
Urodzenia, zgony
Przyrost naturalny
Struktura wieku i płci
Wykształcenie
Struktura zatrudnienia
Migracje
LINKI
KONTAKT

 

Jesteś

gościem na tej stronie

 

 

 

Przyrost naturalny i rzeczywisty 
Co to jest przyrost naturalny i jak się go oblicza?

Spróbujemy to wyjaśnić na hipotetycznym przykładzie. W danym państwie w roku 2003 urodziło się 400 000 żywych dzieci, a zmarło w tym samym roku 300 000 osób. Z tego wynika, iż w roku 2003 przybyło 100 000 osób, gdyż 400 000 – 300 000 wynosi 100 000. W związku z tym możemy mówić o nadwyżce liczby urodzeń nad liczbą zgonów. Taki stan nazywamy przyrostem naturalnym.

Możemy zatem zapisać:

PN = U – Z, gdzie
U – liczba urodzeń żywych
Z – liczba zgonów
PN – przyrost naturalny 

Przyrost naturalny wyrażany jest w wartościach rzeczywistych lub w przeliczeniu na 1000 mieszkańców w promilach (‰). Co oznacza, że liczbę PN dzielimy przez liczbę żyjących osób w danym kraju.

Przykład:
Na początku roku 2003 żyło w danym państwie 39 000 000 osób. Przyrost naturalny wynosił w tym roku, wyrażony w liczbach rzeczywistych, 100 000 osób. 

(100 000 : 39 000 000) x 1000 = 2,5641

Otrzymaną liczbę 2,6 określamy jako wskaźnik przyrostu naturalnego i zapisujemy ją: 2,6‰ (2,6 promila). W przypadku kiedy więcej osób się rodzi w danym kraju niż umiera, wskaźnik przyrostu naturalnego jest dodatni. Natomiast, kiedy więcej osób umiera niż się rodzi, mówimy o ujemnym przyroście naturalnym.

Z przyrostem ludności związane jest pojecie przyrostu rzeczywistego. Przyrost rzeczywisty to suma przyrostu naturalnego i salda migracji . Może on być ujemny i określamy go wzorem :
Prz = U - Z + I - E
gdzie

U to liczba urodzin,
Z - liczba zgonów,
I to imigracja,
E – emigracja. 

Przyrost naturalny w Polsce 

Zmiany wskaźnika przyrostu naturalnego w Polsce do połowy lat pięćdziesiątych były niewielkie i kształtowały się na wysokim poziomie (około 20‰). W związku z tym osoby urodzone w tamtych latach należą do wyżu demograficznego. Po roku 1955 następuje znaczny spadek poziomu wskaźnika przyrostu naturalnego do około 8,5‰ w roku 1970. Od roku 1976 notujemy stałą tendencję spadkową przyrostu naturalnego w Polsce. W roku 2002 po raz pierwszy po II wojnie światowej zanotowano ujemny wskaźnik przyrostu naturalnego. Dla lepszego zobrazowania zjawiska zamieszczono poniżej wykres zmian przyrostu naturalnego w poszczególnych latach oraz kartogramy ukazujące przyrost naturalny w poszczególnych województwach Polski.


Źródło: http://www.stat.gov.pl/dane_spol-gosp/ludnosc/index.htm

Kartogram opracowany został przy pomocy programu MapInfo 4.0


Kartogram opracowany został przy pomocy programu MapInfo 4.0

Źródło: http://www.stat.gov.pl/dane_spol-gosp/ludnosc/index.htm